3

Waarom is er geen jaar ‘0’?

Houdt die ene prangende levensvraag jou ook uit je slaap omdat je er geen antwoord op vindt? In deze rubriek geven we dat antwoord. Deze keer: onze jaartelling gaat van 1 vóór Christus naar 1 na Christus. En aangezien de spreekwoorden zeggen dat iets uit het jaar ‘0’ stamt, vroegen wij ons af: waar is dat jaar ‘0’ gebleven?

Een google-rondje leerde ons dat het met het Christelijke geloof te maken heeft. Dus wie konden we dit nu beter vragen dan de faculteit der filosofie, theologie en religiewetenschappen aan de Radbout Universiteit Nijmegen. Via enige omzwervingen kwamen we bij Prof. Dr. Peter Nissen terecht. Hij vertelde ons:

“Het antwoord op jullie vraag ‘waarom is er geen jaar ‘o’? is eigenlijk heel eenvoudig: omdat de eerste dag van welke jaartelling ook meteen die is van het eerste jaar van die telling. Een baby van één dag beleeft de eerste dag van zijn eerste levensjaar, dus van jaar 1. Wij zeggen dat iemand 1 jaar is omdat hij of zij dat eerste levensjaar heeft voltooid. Maar het hele afgelopen jaar is hij of zij met dat eerste levensjaar bezig geweest. En op de dag na zijn verjaardag begint hij of zij dus eigenlijk al aan zijn tweede levensjaar, al zeggen we: ‘hij is pas één jaar’. Er is dus nooit een jaar nul, niet in een jaartelling en ook niet in iemands levensgeschiedenis, zoals er ook geen dag nul is; de eerste dag is dag één van jaar één. Het nulpunt in jaartellingen is een fictief punt.”

Oké, maar het is toch gek dat we van 1 vóór naar 1 na Christus gaan? Slaan we dan niet een getalletje over? Ennuh, wat heeft het dan met Christus te maken?

“Onze jaartelling is pas in de zesde eeuw door monnik en rechtsgeleerde Dionysius Exiguus bedacht, op het verzoek van de paus. Hij wilde namelijk een gemakkelijke rekenmethode om vast te stellen op welke dag Pasen gevierd zou worden. Dionysius bedacht zich dat de geboorte van Jezus van Nazareth als startpunt daarbij handig zou zijn. Maar hij heeft zich daarbij enkele jaren verrekend. Simpel gezegd: onze jaartelling klopt dus eigenlijk niet. Het is nu strikt genomen niet 2014 ‘na de geboorte van Christus’, maar ongeveer 2018 tot 2020.”

1

Hoe weet je dat ie zich verrekend heeft?

“Nou… Dionysius reconstrueerde in welk jaar Jezus waarschijnlijk geboren zou moeten zijn. En zo ontstond het fictieve punt 0 waar de Christelijke jaartelling begint met het jaar 1. Als we kijken naar wat de Bijbel ons vertelt rondom de geboorte van Jezus is dat Jozef en Maria naar Bethlehem reisden omdat keizer Augustus een decreet had afgekondigd dat alle inwoners van het rijk zich moesten laten inschrijven. Keizer Augustus regeerde van 27 vóór Christus tot 14 na Christus. Daarnaast weten we dat de eerste volkstelling plaatsvond onder het bewind van Quirinius (Lucas 2,1-2) die pas 6 na Christus landvoogd werd. En dan heb je nog de derde aanwijzing volgens Mattheüs 2,1 die vertelt dat Jezus is geboren ‘tijdens de regering van Herodes’. Maar laatstgenoemde was pas koning van Judea van 37 tot 4 vóór Christus. En dus niet ten tijde van Quirinius.”

Poeh wat ingewikkeld. De cijfertjes kloppen dus niet.

“Inderdaad. De verhalen spelen zich dus af in verschillende jaartallen. Niet tegelijkertijd. Het lijkt er dus op dat Jezus ofwel zeker vier jaar vóór of zeker zes jaar na Christus geboren is. Het eerste is het meest waarschijnlijke.”

Ojee, wat nu?

“Geen zorgen! Een jaartelling is er alleen maar voor het gemak. Het is nu eenmaal gemakkelijk zaken te dateren met zo’n jaar als met ‘in het zoveelste regeringsjaar van koning Willem Alexander’. Zo dateerde men in de tijd van Jezus immers jaren aan de hand van het regeringsjaar van de Romeinse keizer: ‘in het zoveelste regeringsjaar van keizer Augustus’. De jaartelling die wij nu hebben, heeft het voordeel dat zij over de hele wereld gebruikt kan worden, ongeacht wie waar regeert. Een nadeel is voor mensen van andere religies misschien wel dat zij gerelateerd is aan de geboorte van Jezus. Maar wie is zich daar nog van bewust?”

2

Onze conclusie

Dus wat hebben we geleerd? Misschien is er toch een einde van de wereld op 21 december 2016 of 2017 en hadden de Maya’s het after all toch bij het juiste eind. Oh en jaar ‘0’ bestaat dus niet.

Iwan

Iwan is copywriter voor Zelf. Dat schrijven doet hij het liefst vanaf een toetsenbord. Vandaar dat zijn vrouw op vakantie de ansichtkaarten schrijft. In zijn vrije tijd doet hij John McEnroe na of leest hij dikke boeken.

You may also like...